Het woord ‘Kaizen’ is Japans voor ‘verbetering’ of ‘streven naar een verbeterde situatie’. Het concept ‘Kaizen’ is bekend in de bedrijfswereld als een manier om de kwaliteit te verhogen of op een constant hoog niveau te houden. Een voorbeeld hiervan is de ‘Just in Time’ logistiek, die in Japan ontstond en in de jaren ’70 zorgde voor enorme groei binnen de Japanse auto-industrie. Zo is de autobouwer Toyota bekend om zijn streven naar kwaliteitsvolle auto’s, in combinatie met gemotiveerde werknemers en een focus op kostenbeheersing.
Het concept is ook uitermate geschikt om toe te passen in het dagelijkse leven.
Kaizen en situatie-analyse
Hoe werkt Kaizen? Om tot een verbetering van een situatie te komen, moet men eerst een zo objectief mogelijke analyse maken van de huidige situatie. De Japanse autobouwers hadden in de jaren ’60 door dat hun auto’s wel goedkoop geproduceerd werden, maar de kwaliteit was vrij laag. Doordat ze gespecialiseerd waren in de productie kleine autootjes hadden ze wel al enige expertise in dit marktsegment. Deze kleine autootjes waren trouwens fiscaal heel voordelig, waardoor alle Japanners op een gegeven moment zich een auto konden veroorloven.
Dit was de analyse van de situatie. De elementen die werden geselecteerd om aandacht aan te besteden waren kwaliteit en kostenbeheersing.
De kwaliteit werd verhoogd door te focussen op de motivatie van werknemers.
Ook belangrijk is dat de boodschap van kwaliteitsverhoging effectief de wereld bereikte door een garantie van vele jaren aan te bieden. De kosten werden laag gehouden door automatisatie en later, de just-in-time methode. Door de just-in-time logistiek kon bespaard worden op magazijnkosten. Deze combinatie bleek een winnaar en kleine Japanse auto’s overspoelen de wereld sindsdien.
Kaizen kan ook toegepast worden in het dagelijkse en zelfs persoonlijke leven.
Wat er nodig is, is een correcte analyse van de situatie, identificatie van de zwakke punten of eigenschappen, en een realistisch plan ter verbetering van deze zwakke punten. Dit kan uiteraard gecombineerd worden met een algemeen of persoonlijk levensdoel. Het interessante aan Kaizen is dat de uitgestippelde weg op ieder moment kan aangepast worden aan veranderde omstandigheden. Al wat nodig is, is een nieuwe situatie-analyse.
Het zwakke punt aan Kaizen is zonder enige twijfel de volledigheid en objectiviteit van de situatie-analyse. De kans bestaat immers dat deze analyse niet correct is, en dat er vooroordelen sluipen in de situatieschets. De oplossing is om het verwachtingspatroon bij te stellen en streven naar objectiviteit te verlaten.
Een zo realistisch en volledig mogelijke analyse moet het streven zijn.
Uiteraard is volledigheid onmogelijk omdat er aan een situatie honderden mogelijke kenmerken zijn.